Sağlıkla ilgili en son gelişmeleri takip etmek istiyorsanız e-posta adresinizi yazınız

   
 
Üyelik İptal
Gizli Seker
Diyabet henüz klasik bulgularini, yani çok su içme, sik idrara çikma, agiz kurulugu, kilo alma gibi belirtilerini vermeden 15 - 20 yil süresince belirtisiz gelisebiliyor. Bu dönem 'gizli seker' olarak adlandiriliyor. Gizli seker aslinda 20 yil önceden kendine özgü birtakim semptomlari gösterse de, bu bulgular çogu kez ihmal ediliyor. Dünya Saglik Örgütü'nün (WHO) son uyarisina göre, açlik kan sekeri 100'ün üzerinde olan herkes diyabet riski altinda. Bunun anlami ne, ne yapmak gerekiyor? Türk Diyabet Vakfi Baskani Prof. Dr. Temel Yilmaz, gizli sekeri anlatti...

Gizli sekerin seyri nasildir?
- Ilk ortaya çikan bulgu, reaktif hipoglisemi adini verdigimiz seker düsme ataklaridir. En önemli özelligi; açken degil, yemek yedikten sonra hipoglisemi ataklari olmasidir. Buna tokluk hipoglisemileri adini veriyoruz. Bu kisiler sabah uyandiklarinda fazla acikmazlar, genellikle kahvalti yapmazlar, ögle yemegini hafif geçistirirler, ama ilk yemegi yedikten itibaren uyuyuncaya kadar sürekli hipoglisemi ataklari olur ve sürekli yemek yerler. Kan sekerinin düsüklügü, sinirlilik, soguk terleme, fenalik hissi, bazi kisilerde bas agrisi, konsantrasyon bozuklugu gibi bulgular görülür. Aksama dogru tatli krizi, çikolata istegi bas gösterir. Bir grup hastada gece uykudan uyanip yemek yeme vardir.

Kimler dikkat etmeli?
- Özellikle 50 yasin altinda ortaya çikan hipertansiyon, koroner hastaligi, enfarktüste mutlaka gizli seker aranmalidir. Toplumda sismanliklarin genetik olanlar disinda, yaklasik yüzde 80'inde reaktif hipoglisemi var. Sismanligin tedavisi ancak bu metabolik bozuklugu bulduktan sonra yapiliyor. Genellikle hipoglisemide temel sorun açliktir. Herhangi bir diyet uzmanina, zayiflama merkezlerine gidildiginde hastalara `hipokalorik' yani bir anlamda açlik diyeti veriliyor. Hasta disini sikip açlik diyeti uyguluyor ama biraktiktan sonra verdigi kilodan fazlasini aliyor. Açligi açlikla tedavi edemezsiniz.

Gizli seker nasil tespit edilir?
- Seker hastaligi bulgularini verinceye kadarki 10 - 20 yillik süreçte hep açlik kan sekeri normal düzeydedir. Toplumda yanlis bir kani var. 'Seker hastaligi olup olmadigini anlamak için açlik sekerini ölçtür' diye öneriyorlar. Oysa gizli sekerde hiçbir zaman açlik kan sekeriyle teshis konulmaz. Hastanin glikoz yükleme testi yaptirmasi gerekir. Bu teste 75 gram glikoz içeren sekerli su verilir. Sekerli suyu içtikten sonra 5 saat kan sekeri izlenir. Ama hastalar bu teste 4 saat ayiramayabilir. Bunun için karisik diyet adini verdigimiz 75 gramlik karbonhidrat diyeti var. 5 dilim ekmek, 2 kasik reçel, 2 kesme seker alinan kahvaltidan 2 saat sonraki kan sekeri ölçülür.

Hipoglisemi hayati nasil etkiler?
Yasam kalitesini bozar. Insan iliskilerini olumsuz etkiler. Is performansini bozar. Tedavi, uygun bir diyet programi, günde 6-8 ögün, sik sik ama azar azar yiyecek programiyla çözümlenir. 3 ögün düzenli yemek, yemek aralarinda kepekli bisküvi, sandviç, uykudan önce de bir bardak süt, birkaç bisküvi olabilir.

Diyabetle savas mutfakta baslar
Tedaviden çok önlemek için çaba gösterilmeli, okul programlari ve okul içi yasam egzersizi özendirecek bir sekilde yeninden düzenlenmeli.
Bütün siniflara saglikli beslenme dersi konulmali.
Ailede seker hastasi olan çocuklarda sismanlik önlenmeli, bu anne baba sorumlulugu olarak görülmeli.
Tedavide amaç, yavas kilo vermek olmali. Kilo almadan boy uzamasi saglanmali, diyet, egzersiz ve yeme aliskanliklarini içeren bir yasam tarzi degisikligi hedeflenmeli.
Çocugun "sisman" olarak damgalanmasinin önüne geçilmeli, aileler önce mutfaktan baslayarak ailenin yasam tarzini degistirmeli, çocuguna sismanligi sürekli konu yapmaktan kaçinarak çocuklarina destek olmali.
Çocugun gelismesini dikkate alan dengeli diyetler uygulanmali.
Günde 15 dakika ve çocugun sevdigi türden egzersizlerle baslanmali, daha sonra bu süre haftada 150 dakikaya kadar çikmali.
Rast gele ilaç kullanmamali.

Seker hastalari için özel tatli
Armut 'Helene' 3 kisilik
MALZEMELER:
135 gram armut
200 gram az yagli süt
120 gram su
Sivi sakarin
12 gram çikolatali puding tozu

HAZIRLANISI:
Armutlar suda yumusayincaya dek pisirilir, disari çikarilip suyu süzülür. Süt ve puding karistirilarak pisirilir. Sakarin de eklendikten sonra sik sik karistirilmak sartiyla pismeye birakilir. Pisen sos henüz sicakken armutun üstüne dökülür ve servis yapilir. Içerdigi gida unsurlari: 60 kalori.

Sismanligi önlemek için...
Gün boyunca yediginiz besinleri ve günlük aktivitenizin cinsini, süresini, derecesini kaydedin.
Alisverise yemek yedikten sonra çikin.
Hazir yiyeceklerden kaçinin.
Atistirma yerine egzersiz koyun.
Planlanan zamanlarda ana ve ara ögün yiyin.
Ikram edilen yiyecegi reddedin.
Yiyecekleri gözden uzak tutun.
Küçük tabak, çatal, biçak kullanin.
Tabaklara yemek koyduktan sonra servis kabini masadan kaldirin.
Yemek bitince masadan kalkin.
Yemege baslamadan önce bir bardak su için.
Yutmadan önce iyice çigneyin.
Yemegin bir kismini tabakta birakin.
Yemek yerken baska seyle ugrasmayin.
Kaynak: Prof. Dr. Temel Yilmaz
Okunma sayısı: 48665
 Sayfa Başı
 Geri Dön
 Anasayfaya Dön
 
Sayın kullanıcımız:
saglikvakfi.com ve saglikvakfi.org.tr' nin içeriği, kullanıcıyı sağlıklı yaşam konusunda bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut ilaç tedavisinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. saglikvakfi.com ve saglikvakfi.org.tr'nin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.